Soru Diferansiyel Denklem (3 soru) (İkisi çözüldü, biri tartışmalı)

Konusu 'Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları' forumundadır ve Selma ersan tarafından 19 Ocak 2021 başlatılmıştır.

Yüklüyor...
  1. Selma ersan

    Selma ersan Yeni Üye

    Mesajlar:
    4
    Beğenileri:
    0
    Cinsiyet:
    Bayan
    Son düzenleme: 19 Ocak 2021

  2. Benzer Konular: Diferansiyel Denklem
    Forum Başlık Tarih
    Zor Sorular (Akademik Problemler Hariç) Değişkenlerine Ayrılabilir Diferansiyel Denklemde Türev ve İntegral 16 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Sabit Katsayılı İkinci Mertebe Lineer Diferansiyel Denklem Çözümleri 14 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Birinci Mertebe Lineer Diferansiyel Denklemle Fizik Uygulaması 2 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Diferansiyel Denklemde Değişken Dönüşümleri 28 Temmuz 2026
    Limit ve Süreklilik,Türev,İntegral İntegral (Diferansiyel Denklem) 25 Temmuz 2026

  3. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.500
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Bir özel çözümü y = e^x olan y' + (2e^x - 1 / x)y - y^2 - e^(2x) + (e^x) / x - e^x = 0 Riccati diferansiyel denkleminin çözümü:

    Bu sorunun yazılışında bir hata var çünkü;
    y = y1 + 1 / u = e^x + 1 / u ⇒ y' = e^x - u' / u^2 değişken dönüşümüyle denklem;
    e^x - u' / u^2 + 2e^(2x) - (e^x) / x - e^(2x) - 2(e^x) / u - 1 / u^2 - e^(2x) + (e^x) / x - e^x = 0
    -u' / u^2 - 2(e^x) / u - 1 / u^2 = 0
    u' + 2(e^x)·u = - 1 şeklinde Birinci Derece Değişken Katsayılı Lineer Diferansiyel denkleme dönerek x değişkenine bağlı birer fonksiyon
    k ve v olmak üzere u = k·v ⇒ du / dx = k·(dv / dx) + v·(dk / dx) değişken dönüşümüyle;
    k·(dv / dx) + v·(dk / dx) + 2(e^x)·k·v = -1
    k·[ dv / dx + 2(e^x)·v ] + v·(dk / dx) = -1....(I) denkleminde dv / dx + 2(e^x)·v = 0....(II) olmasını sağlayan v(x) fonksiyonu,
    v = C1·e^[ -2(e^x) ]....(III) olup;
    (II) şartı ve (III) fonksiyonuyla (I) denklemi;
    k·0 + C1·e^[ -2(e^x) ]·(dk / dx) = -1
    dk = (-1 / C1)·e^[ 2(e^x) ]dx integralinin çözümü ancak "Ei" yani "Exponential Integral" fonksiyonuyla mümkün.
    k = (-1 / C1)·Ei(2e^x) + C2....(IV)
    (III) ve (IV) eşitlikleri u = k·v eşitliğindeki yerlerine konularak u(x) = [ e^(-2e^x) ]·[ C - Ei(2e^x) ]
    y = e^x + 1 / { [ e^(-2e^x) ]·[ C - Ei(2e^x) ] }

    y = e^x + [ e^(-2e^x) ] / [ C - Ei(2e^x) ]

    u' + 2(e^x)·u = - 1 denkleminin çözümüne ait sonucun WolframAlpha Kontrolu:
    https://www.wolframalpha.com/input/?i=u' + 2(e^x)·u + 1

    Notlar:
    1. "Ei" fonksiyonu bildiğim kadarıyla lisans eğitimi kapsamında yok.
    2. Diğer sorulara bakıyorum.
    Selma ersan bunu beğendi.
  4. Selma ersan

    Selma ersan Yeni Üye

    Mesajlar:
    4
    Beğenileri:
    0
    Cinsiyet:
    Bayan
    Teşekkürler hocam sorunun neresi hatalı hocam onu anlayamadım. Ben mi yanlış yazdım diye baktım da doğru yazmışım

    Screenshot_20210119-213741.jpg
    Son düzenleme: 19 Ocak 2021
  5. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.500
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Çözüm ortada. Başka forumlara veya Facebook gruplarına sorun.
  6. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.500
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    y''' - y' = (e^x) / (e^x + 1) denkleminin Lagrange Sabitin Değişimi yöntemiyle çözümü:

    d / dx = r olmak üzere r(r - 1)(r + 1) = 0 ⇒ r1 = 0, r2 = 1, r3 = -1
    Homojen Çözüm: yh(x) = C1·[ e^(0·x) ] + C2·[ e^(1·x) ] + C3·[ e^(-1·x) ] = C1 + C2·(e^x) + C3·[ e^(-x) ]....(I)
    (I) eşitliğinden birinci, ikinci, üçüncü türevler alınarak bütünler şartlar yazılırsa;
    y' = 0 + C2·(e^x) - C3·[ e^(-x) ] + C1' + C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ]
    C1' + C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ] = 0....(II)
    y' = C2·(e^x) - C3·[ e^(-x) ]....(III)
    y'' = C2·(e^x) + C3·[ e^(-x) ] + C2'·(e^x) - C3'·[ e^(-x) ]
    C2'·(e^x) - C3'·[ e^(-x) ] = 0....(IV)
    y'' = C2·(e^x) + C3·[ e^(-x) ]....(V)
    y''' = C2·(e^x) - C3·[ e^(-x) ] + C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ]....(VI)
    (VI) ve (III) eşitlikleri denklemdeki yerlerine konulup;
    C2·(e^x) - C3·[ e^(-x) ] + C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ] - C2·(e^x) + C3·[ e^(-x) ] = (e^x) / (e^x + 1)
    C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ] = (e^x) / (e^x + 1)...(VII)
    (II), (IV), (VII) eşitliklerinden oluşan denklem sistemi;
    C1' + C2'·(e^x) + C3'·[ e^(-x) ] = 0....(II)
    C2' - C3'·[ e^(-2x) ] = 0....(VIII)
    C2' + C3'·[ e^(-2x) ] = 1 / (e^x + 1)....(IX) olup çözülürse;
    C2' = 1 / [ 2(e^x + 1) ] ⇒ C2 = (1 / 2)·[ x - ln(e^x + 1) ] + K2
    C3' = [ e^(2x) ] / [ 2(e^x + 1) ] ⇒ C3 = (1 / 2)·[ e^x - ln(e^x + 1) ] + C3
    C1' = -(e^x) / (e^x + 1) ⇒ C1 = -ln(e^x + 1) + K1
    C1(x), C2(x), C3(x) fonksiyonları (I) denklemindeki yerlerine yazılıp çözüm tamamlanır.
    Ara işlemler ve doğruluk kontrolu ilgilenen öğrencilere ödev.
    Selma ersan bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş