Çözüldü Diferansiyel Denklem (5 soru, 1 tanesinin çözümü şüpheli))

Konusu 'Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları' forumundadır ve Atom karınca tarafından 7 Mayıs 2020 başlatılmıştır.

Yüklüyor...
  1. Atom karınca

    Atom karınca Yeni Üye

    Mesajlar:
    3
    Beğenileri:
    1
    Cinsiyet:
    Bay

    Ekli Dosyalar:

    • 1.PNG
      1.PNG
      Dosya Boyutu:
      111,6 KB
      Görüntüleme:
      281

  2. Benzer Konular: Diferansiyel Denklem
    Forum Başlık Tarih
    Zor Sorular (Akademik Problemler Hariç) Değişkenlerine Ayrılabilir Diferansiyel Denklemde Türev ve İntegral 16 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Sabit Katsayılı İkinci Mertebe Lineer Diferansiyel Denklem Çözümleri 14 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Birinci Mertebe Lineer Diferansiyel Denklemle Fizik Uygulaması 2 Eylül 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Diferansiyel Denklemde Değişken Dönüşümleri 28 Temmuz 2026
    Limit ve Süreklilik,Türev,İntegral İntegral (Diferansiyel Denklem) 25 Temmuz 2026

  3. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.488
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Soru - 1.a)
    (x + 1)y ' = y - 1
    dy / dx = (y - 1) / (x + 1)
    dy / (y - 1) = dx / (x + 1)
    ln(y - 1) = ln(x + 1) + lnc
    ln(y - 1) = ln[ c·(x + 1) ]
    y - 1 = c·(x + 1)
    y = cx + c + 1
    y = c1·x + c2

    WolframAlpha Kontrolu: https://www.wolframalpha.com/input/?i=(x + 1)y' = y - 1
    ---
    Soru - 1.b)
    Büyük olasılıkla soru hatalı yazılmış çünkü en azından benim bildiğim hiçbir tipe uymuyor ve zaten WolframAlpha da bir çözüm gösteremiyor.
    https://www.wolframalpha.com/input/?i=(x-3)y''-(sin(x))y'+(sqrt(1-x^2))y=e^x
    https://www.wolframalpha.com/input/?i=(x-3)y''-(sin(x))y'+(sqrt(1-x^2))y=e^x, y(2)=1, y'(2)=5

    Zamanı olan sayın hocalarımızdan belki bir açıklama gelebilir ama başka forumlara veya ilgili Facebook gruplarına sormanız iyi olur.
    ---
    Soru - 2
    Tam diferansiyel yapılabilen tip denklem.
    Genel olarak M = f(x, y) ve N = g(x, y) iki değişkenli fonksiyonlar olup Mdx + Ndy = 0 yapısına göre M = 1 ve N = x / y + e^(y^2)
    ∂M / ∂y = 0
    ∂N / ∂x = 1 / y
    (∂N / ∂x - ∂M / ∂y ) / M = (1 / y - 0) / 1 = 1 / y
    Denklemi tam diferansiyel yapmak üzere her terimle çarpılması gereken µ integrasyon çarpanı bulunmak üzere;
    ∂ln(µ) / ∂y = 1 / y
    ∂ln(µ) = ∂y / y
    ln(µ) = ln(y)
    µ = y ile denklemin her terimi çarpılırsa ydx + { x + y·[ e^(y^2) ] }dy = 0 şeklinde tam diferansiyel hale gelir.
    Denklemin bu haline göre M = y, N = y[ e^(y^2) ] olup ∂M / ∂y = ∂N / ∂x olduğunun görülmesi ilgilenen öğrencilere ödev.
    O halde çözüm a, b ∈ R alınarak;
    u(x, y) = (alt sınır x1 = a, üst sınır x2 = x), ∫ M(x, y) dx + (alt sınır y1 = b, üst sınır x2 = y), ∫ N(a, y) dy = c şeklindedir ve integraller alınıp sınır değerleri de kullanılarak;
    (alt sınır x1 = a, üst sınır x2 = x),|y| + (alt sınır y1 = b, üst sınır x2 = y), |a·y + (1 / 2)·[ e^(y^2) ] = c
    y(x - a) + a·y + (1 / 2)·e^(y^2) - a·b - (1 / 2)·[ e^(b^2) ] = c eşitliğinde tüm sabit değerler c1 içinde toplanarak;
    y·x + (1 / 2)·[ e^(y^2) ] = c1
    x = (c1 / y) - 1 / (2y)·[ e^(y^2) ]

    WolframAlpha Kontrolu: https://www.wolframalpha.com/input/?i=dx+(x/y+e^(y^2))dy=0
    ---
    Soru - 3
    Birinci mertebeden lineer diferansiyel hale getirilebilen denklem.
    y ' + (2 / t)y = (sint) / t şeklinde yazılıp y = u·v....(I) değişken dönüşümüyle y ' = dy / dt = u(dv / dt) + v(du / dt) ile denklem,
    u(dv / dt + 2v / t) + v(du / dt) = (sint) / t....(II) olup dv / dt + 2v / t = 0....(III) olacak şekilde bir v = f(t) fonksiyonu seçilebilir.
    O halde dv / dt + 2v / t = 0 değişkenlerine ayrılabilir tipten ⇒ v = 1 / t^2....(IV) sonucunu bulmak ilgilenen öğrencilere ödev.
    (III) ve (IV) şartlarıyla (II) denklemi v(du / dt) = (sint) / t haline gelir ki burada (IV) kullanılırsa;
    du = t·sint dt ⇒ u = ∫ t·sint dt + c1 eşitliğindeki integral işlemi kısmi integrasyonla yapılarak (burası da aynen ilgilenen öğrencilere ödev);
    u = sint - t·cost + c1....(V)
    (IV) ve (V), (I)'e götürülerek y(t) = (sint - t·cost + c1)(1 / t^2) ve y(π / 2) = (2 / π)^2 başlangıç değerlerine göre;
    y(π / 2) = (2 / π)^2 = [ sin(π / 2) - (π / 2)cos(π / 2) + c1 ]·[ 1 / (π / 2)^2 ]
    (2 / π)^2 = [ 1 - (π / 2)·0 + c1 ]·[ 1 / (π / 2)^2 ]
    1 = 1 - (π / 2)·0 + c1
    c1 = 0 ve böylece özel çözüm y(t) = (sint - t·cost + 0)(1 / t^2)
    y(t) = (1 / t^2)·sint - (1 / t)·cost

    WolframAlpha Kontrolu:
    https://www.wolframalpha.com/input/?i=t*y' + 2y = sin(t), y(pi/2)=4/pi^2
    ---
    Soru - 4
    y ' - y / x = (2 / √x)·[ y^(1 / 2) ] şeklinde yazılırsa Bernoulli diferansiyel denklemi olduğu görülür.
    Her terim y^(1 / 2) ile bölünürse;
    [ y^(-1 / 2) ]·y ' - [ y^(1 / 2) ] / x = 2 / √x....(VI) denkleminde u = y^(1 - 1 / 2) = y^(1 / 2) değişken dönüşümüyle;
    du / dx = (1 / 2)·[ y^(-1 / 2) ]·y '
    2du / dx = [ y^(-1 / 2) ]·y ' olup bu değer (VI)'ya götürülürse;
    2du / dx - u / x = 2 / √x....(VII) şeklinde birinci mertebeden lineer diferansiyel denklem haline gelerek u = k·v....(VIII) değişken dönüşümüyle;
    du / dx = k(dv / dx) + v(dk / dx) eşitliği ile (VII) denklemi;
    2k(dv / dx) + 2v(dk / dx) - k·v / x = 2 / √x
    k[ 2(dv / dx) - v / x ] + 2v(dk / dx) = 2 / √x....(IX) olur ve burada yine 2(dv / dx) - v / x = 0....(X) olabilecek şekilde bir v = f(x) fonksiyonu bulunabilir.
    2(dv / dx) - v / x = 0 ⇒ v = √x....(XI) bulunması ilgilenen öğrencilere ödev.
    (X) ve (XI) eşitlikleriyle (IX) denklemi 2(√x)(dk / dx) = 2 / √x ⇒ k = ln(x) + c1....(XII)
    (XI) ve (XII) eşitlikleri (VIII)'e götürülerek; u = [ ln(x) + c1 ]·√x....(XIII)
    u = √y olduğundan
    y = { [ ln(x) + c1 ]·√x }^2
    y = x·{ [ ln(x) + c1 ]^2 }
    y = x·[ (c1)^2 ] + 2(c1)·x·ln(x) + x·{ [ ln(x) ]^2 }

    WolframAlpha Kontrolu:
    https://www.wolframalpha.com/input/?i=y ' - y / x = (2 / √x)·[ y^(1 / 2) ]
    ---
    Soru - 5
    k, c, c1 ∈ N
    zaman değişkeni: t (yıl)
    Zamanın fonksiyonu olarak nüfus (population): P(t)
    dP / dt = k·P
    dP / P = k dt
    ln(P) = k·t + c
    P(t) = e^(k·t + c)
    P(t) = e^(k·t) + e^c ve c1 = e^c olmak üzere;
    P(t) = e^(k·t) + c1
    Bora. ve Atom karınca bunu beğendi.
  4. Atom karınca

    Atom karınca Yeni Üye

    Mesajlar:
    3
    Beğenileri:
    1
    Cinsiyet:
    Bay
    çok teşekkür ederim
    Honore bunu beğendi.
  5. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.488
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Rica ederim, o yapamadığım soru üzerinde çalışıyorum, bir ilerleme olursa hemen yazarım.
  6. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    11.488
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Bora. ve Atom karınca bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş