Çözüldü Fonksiyon Tespitinde "Hileli" Değişken Dönüşümü ve Belirsiz Katsayılar Kuralı - Doğrunun Analitiği

Konusu 'Düzlem ve Uzay Analitik Geometri' forumundadır ve Honore tarafından 13 Haziran 2025 başlatılmıştır.

Yüklüyor...
  1. Honore

    Honore Yönetici Yönetici

    Mesajlar:
    10.971
    Beğenileri:
    652
    Cinsiyet:
    Bay
    Meslek:
    Müh. (Elk./Bilg.)
    Facebook'da dolanırkan gördüğüm ve soruyu video çözümüyle de gönderenin iddiasına göre University of Cambridge'de sorulmuş bir problemin hesap makinesi kullanımının da serbest olduğu fen lisesi düzeyi klasik sınavı için değiştirerek zorlaştırdığım uyarlaması:

    f(x) - 2·f(1 / x) = x^3 - (5 / x^2) ise f fonksiyonunun apsisi 2 olan noktasındaki teğetinin eksenlerle arasındaki kapalı alan kaç birim^2'dir?

    Fonksiyonun "Hileli" Değişken Dönüşümüyle Bulunuşu:
    x = 1 / y ⇒ f(1 / y) - 2·f(y) = 1 / y^3 - 5y^2 ve y = X için f(1 / X) - 2·f(X) = 1 / X^3 - 5X^2....(I)
    Problemde verilen fonksiyon x = X....(II) alınınca f(X) - 2·f(1 / X) = X^3 - (5 / X^2)....(III)
    (I) denklemi 2 ile çarpılıp 2·f(1 / X) - 4·f(X) = 2 / X^3 - 10X^2....(IV)
    (III) ve (IV) taraf tarafa toplandığında -3·f(X) = X^3 - (5 / X^2) + 2 / X^3 - 10X^2 ve -3 ile her terim bölünerek,
    f(X) = -X^3 / 3 + [ 5 / (3X^2) ] - 2 / (3X^3) + 10X^2 / 3....(V)
    (II)'den ters dönüşümle (V) eşitliği f(x) = -x^3 / 3 + [ 5 / (3x^2) ] - 2 / (3x^3) + 10x^2 / 3....(VI)

    Belirsiz Katsayılar Kuralıyla Fonksiyonun Bulunuşu:
    Hem Facebook'daki videoda ve yapılan yorumlarda, hem de www.mathful.com yapay zekâsının x = 1 / (küçük x) alarak yaptığı ekteki çözümünde bu tür bir değişken kargaşası ve hilesi (x = 1 / y = X ve y = X) olması nedeniyle saf matematiksel çözüm için problemdeki eşitliğin sağında olan yapıya uygun bir fonksiyonun f(x) = a·x^3 + b / x^3 + c·x^2 + d / x^2....(VII) şeklinde olması gerektiği için,
    (sorunun daha kolay olan aslında sağ taraf sadece x^2 olduğu için f(x) = ax^2 + b / x^2 yapısındadır ve o problem de aşağıdaki çözüm dikkate alınarak ilgilenen öğrencilere ödev olmak üzere daha kolay çözülebilir.)

    (VII) numaralı fonksiyona göre f(1 / x) = a / x^3 + b·x^3 + c / x^2 + d·x^2
    -2·f(1 / x) = -2a / x^3 - 2b·x^3 - 2c / x^2 - 2d·x^2....(VIII)
    (VII) ve (VIII) ifadeleri problemde verilen fonksiyondaki yerlerine konulduğunda,
    (a·x^3 + b / x^3 + c·x^2 + d / x^2) - (2a / x^3 + 2b·x^3 + 2c / x^2 + 2d·x^2) = x^3 - 5 / x^2
    (a - 2b)·x^3 + (b - 2a)·(1 / x^3) + (c - d)·x^2 + (d - 2c)·(1 / x^2) = x^3 - 5 / x^2 eşitliğinde Belirsiz Katsayılar Kuralı ile,
    a - 2b = 1, b - 2a = 0, c - 2d = 0, d - 2c = -5 denklemleri çözüldüğünde a = -1 / 3, b = -2 / 3, c = 10 / 3, d = 5 / 3 katsayılarına göre (VII) fonksiyonu f(x) = -x^3 / 3 - 2 / (3x^3) + 10x^2 / 3 + 5 / (3x^2) yani (VI) ile aynı.
    Teğetin x = 2 apsisli değme noktasının ordinatı: f(2) = 11
    f '(x) = (-3x^6 + 20x^5 - 10x + 6) / (3x^4)
    Teğetin Eğimi: f '(2) = -(-3·2^6 + 20·2^5 - 10·2 + 6) / (3·2^4) = 217 / 24
    Teğetin Denklemi: y - 11 = (217 / 24)(x - 2)
    Teğetin x eksenini kestiği nokta: 0 - 11 = (217 / 24)(x - 2) ⇒ x = 170 / 217
    Teğetin y eksenini kestiği nokta: y - 11 = (217 / 24)(0 - 2) ⇒ y = -85 / 12
    Teğetin eksenlerle arasında kalan dik üçgenin alanı: (170 / 217)|-85 / 12| / 2 = 7225 / 2604 ≈ 2,8 birim^2.

    Grafik:
    [​IMG]
    https://i72.servimg.com/u/f72/19/97/10/39/fonksi67.png

    Ekli Dosyalar:

    • Mathful.pdf
      Dosya Boyutu:
      306,2 KB
      Görüntüleme:
      22

  2. Benzer Konular: Fonksiyon Tespitinde
    Forum Başlık Tarih
    Denklem Çözme, Eşitsizlikler, Oran-Orantı, Özdeşlikler ve Çarpanlara Ayırma İşaret ("Sign" veya "Signum") Fonksiyonu - İkinci Derece Eşitsizlik 24 Şubat 2026
    Limit ve Süreklilik,Türev,İntegral Trigonometrik Fonksiyon - Türevin Geometrik Anlamı 22 Şubat 2026
    FİZİK Kinematik-Üçgende ve Dikdörtgende Alan-Doğrunun Analitiği-Parçalı Fonksiyon-İntegral 18 Şubat 2026
    Akademik Soru Çözümleri ve Kaynakları Karmaşık Sayılı Denklem-Logaritma-Kompleks Trigonometrik İfadeler-Ters Hiperbolik Tanjant Fonksiyonu 13 Şubat 2026
    Limit ve Süreklilik,Türev,İntegral Logaritmalı Fonksiyonların Sonsuzda Limiti 10 Şubat 2026

Sayfayı Paylaş